أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

618

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

براى اين بلاد نداشتند ، تشجيع نمىكرد كه در جستجوى زندگى در پناه تكيه به مكه بيايند . همين طور محمدعلى پاشا خانه‌اى را كه به نام بيت باناجه شناخته مىشد و برابر باب على بود ، به عنوان مقرّ محافظ مكه بنا كرد ؛ چنان كه براى آل عون هم دار الاماره‌اى در غزّه ساخت . « 1 » وضعيت اجتماعى شگفت آن است كه اهالى مكه و مدينه و جده ، به‌شدّت تحت تأثير نفوذ آداب و عادات مصرىها قرار گرفته و لغاتى چند از آنان وارد زبان اين جماعت شد كه تا به امروز آثار آن گرچه نه چندان روشن ، برجاى مانده است . شايد تأثير آن ميان ساكنان الوجه و مناطق شمالى حجاز روشن‌تر از نقاط ديگر باشد . بسيارى از آداب طبقات شهرنشين قديمى در مصر ، با موارد مشابه آن ميان طبقه‌اى در مكه و مدينه كه به آنان اولاد الحارّه - بچه‌هاى محله - گفته مىشود ، يكسان است . چنان كه بسيارى از بازىهاى كودكان در اين شهرها ، مشابه همان‌هاست كه در مصر رايج است . اما من نمىتوانم در اين باره به صراحت حكم كنم كه اين آداب و عادات از مصر به اين دو شهر آمده است يا آنكه زاييدهء شرايط مشابه بسيار كهن ميان اين دو ناحيه است . براى مثال مىتواند از بازى كودكانهء « مداحى » كه ما به آن بارجو مىگوييم ياد كرد كه بازى مشتركى در مصر و حجاز امروز است . پيش از اين اشاره كرديم كه مردم جاهليت در منطقهء القراره در مكه اين بازى را داشتند و به همين جهت آن را قرار المداحى مىناميدند ؛ اما نمىدانيم كه مصرىهاى كهن پيش از حجاز آن بازى را داشتند يا بعد از آن ؟

--> ( 1 ) . تكيه و خانهء باناجه در طرح توسعه ، در مسجد الحرام افتاد ، چنان كه دار الاماره هم در خيابان ملك سعود افتاد .